Fundament ma stały kontakt z gruntem, dlatego jego ocieplenie pracuje w znacznie trudniejszych warunkach niż izolacja elewacji. Wilgotna ziemia, opady, roztopy, okresowo podnoszący się poziom wód gruntowych i nacisk gruntu sprawiają, że nie każdy styropian nadaje się do takiego zastosowania. Jeśli planujesz ocieplenie fundamentów, nie kieruj się więc wyłącznie ceną czy grubością płyty. Styropian fundamentowy powinien mieć niską nasiąkliwość, odpowiednią odporność na ściskanie oraz właściwą izolacyjność cieplną. Dopiero zestawienie tych cech pozwala ocenić, czy dany materiał dobrze poradzi sobie poniżej poziomu gruntu.
Dlaczego wilgoć ma tak duże znaczenie przy ocieplaniu fundamentów?
Ściany fundamentowe przez lata pozostają w otoczeniu gruntu. Nawet jeśli działka nie ma wysokiego poziomu wód gruntowych, ziemia może zatrzymywać wodę po intensywnych opadach albo roztopach. Z tego powodu zwykły styropian elewacyjny nie powinien zastępować styropianu fundamentowego. Płyty przeznaczone do fundamentów produkuje się tak, aby ograniczyć ich nasiąkliwość i zapewnić odpowiednią wytrzymałość mechaniczną. Nie oznacza to jednak, że termoizolacja zastępuje hydroizolację. To dwie różne warstwy. Hydroizolacja chroni konstrukcję przed wodą i wilgocią, natomiast styropian fundamentowy ogranicza straty ciepła i może dodatkowo osłaniać powierzchnię fundamentu przed uszkodzeniami. Jeżeli ściana jest źle zabezpieczona przed wodą, zastosowanie drogiego materiału termoizolacyjnego nie naprawi problemu.
Nasiąkliwość WL(T) – co mówi o styropianie fundamentowym?
Jednym z pierwszych parametrów, które warto sprawdzić przed zakupem, jest WL(T), czyli nasiąkliwość wodą przy długotrwałym całkowitym zanurzeniu. Wartość podaje się w procentach. Im jest niższa, tym mniej wody materiał może pochłonąć podczas badania. Przykładowo na rynku spotkasz styropian fundamentowy o poziomie WL(T) wynoszącym 3,5% lub 4%. Nie jest to jednak stała wartość dla wszystkich płyt EPS. Poszczególne wyroby mają odmienne właściwości, dlatego zawsze sprawdzaj deklarację właściwości użytkowych konkretnego produktu. Mała nasiąkliwość ma znaczenie także dla izolacyjności cieplnej. Materiał przeznaczony do wilgotnego środowiska powinien zachowywać swoje właściwości przez wiele lat. Sama nazwa „styropian fundamentowy” nie wystarcza więc do rzetelnego porównania dwóch produktów. Warto spojrzeć na oznaczenia techniczne, a nie tylko na hasła umieszczone na opakowaniu.
EPS czy XPS – który materiał lepiej radzi sobie z wodą?
Przy fundamentach często pojawia się wybór między styropianem fundamentowym EPS a polistyrenem ekstrudowanym XPS, potocznie nazywanym styrodurem. XPS ma bardziej zwartą, drobnokomórkową strukturę i zazwyczaj wykazuje mniejszą nasiąkliwość niż EPS. Z tego powodu często trafia do miejsc szczególnie narażonych na wodę oraz duże obciążenia. Stosuje się go między innymi przy płytach fundamentowych, cokołach oraz konstrukcjach pracujących w trudnych warunkach gruntowo-wodnych. Nie oznacza to jednak, że każdy fundament wymaga XPS. Dobrej klasy styropian fundamentowy EPS o obniżonej chłonności wody może dobrze sprawdzić się na pionowych ścianach fundamentowych, jeśli pozwalają na to warunki gruntowe i projekt budynku. Warto unikać prostego założenia, że XPS zawsze jest lepszy, a EPS stanowi tylko oszczędnościowy zamiennik. Materiał dobiera się do miejsca zastosowania, wilgotności gruntu, głębokości fundamentu i przewidywanego obciążenia.
Wytrzymałość na ściskanie CS(10) też ma znaczenie
Woda nie jest jedynym obciążeniem, z którym musi radzić sobie styropian fundamentowy. Na płyty działa również ziemia otaczająca budynek. Podczas zasypywania wykopu materiał może zostać dodatkowo narażony na nacisk, przesunięcie czy punktowe uszkodzenie. Dlatego zwróć uwagę na parametr CS(10) podawany w kPa. Określa on naprężenie ściskające przy 10-procentowym odkształceniu próbki. W przypadku styropianów przeznaczonych do bardziej obciążonych miejsc możesz spotkać między innymi wartości 100, 150 czy 200 kPa. XPS często osiąga 300 kPa lub więcej. Wyższa liczba oznacza większą odporność materiału na ściskanie w warunkach badania. Nie należy jednak traktować wartości CS(10) jako prostego określenia ciężaru, który możesz bezpiecznie postawić na izolacji przez kilkadziesiąt lat. Ma to szczególne znaczenie pod płytą fundamentową. W takim miejscu izolacja przenosi długotrwałe obciążenia pochodzące od konstrukcji budynku, dlatego rodzaj oraz wytrzymałość materiału powinny wynikać z projektu.
Lambda i grubość – wilgoć to nie wszystko
Dobry styropian na fundament musi również ograniczać ucieczkę ciepła. O tej właściwości mówi współczynnik przewodzenia ciepła λ, czyli lambda. Im niższa wartość, tym lepszą izolacyjność może zapewnić materiał przy tej samej grubości. Nie warto jednak wybierać styropianu fundamentowego wyłącznie na podstawie najniższej lambdy. Płyta może świetnie izolować termicznie, a jednocześnie nie mieć parametrów odpowiednich do miejsca mocno narażonego na wilgoć lub nacisk ziemi. Zawsze rozpatruj więc lambdę razem z nasiąkliwością WL(T), wytrzymałością CS(10), grubością izolacji i przeznaczeniem podanym przez producenta. Równie ważna pozostaje ciągłość ocieplenia. Nawet bardzo dobry materiał nie osiągnie oczekiwanego efektu, jeśli pomiędzy płytami zostaną duże szczeliny albo izolacja ulegnie uszkodzeniu podczas zasypywania wykopu.
Jak wybrać styropian fundamentowy do wilgotnego gruntu?
Najpierw sprawdź warunki panujące na działce. Inaczej wygląda izolacja budynku stojącego na przepuszczalnym, suchym gruncie, a inaczej domu na terenie, gdzie długo utrzymuje się woda. Przy trudniejszych warunkach szczególnego znaczenia nabiera niska wartość WL(T). Jeżeli dochodzą do tego duże obciążenia mechaniczne, warto rozważyć materiał o większej odporności na ściskanie, w tym odpowiednią odmianę XPS. Ostateczny wybór powinien jednak odpowiadać dokumentacji budynku. Nie zapominaj też o montażu. Styropian fundamentowy nie naprawi źle wykonanej hydroizolacji. Podłoże trzeba odpowiednio przygotować, a klej musi być zgodny zarówno z EPS lub XPS, jak i z zastosowaną warstwą przeciwwilgociową. Preparaty zawierające agresywne rozpuszczalniki mogą uszkodzić polistyren. Podczas zasypywania fundamentu trzeba również chronić płyty przed przesunięciem i przebiciem ostrymi fragmentami gruntu. Dobra izolacja to nie tylko właściwy produkt, lecz także staranne wykonanie całego układu. Wybierając styropian fundamentowy odporny na wilgoć, nie oceniaj materiału wyłącznie po nazwie i cenie. Sprawdź przede wszystkim nasiąkliwość WL(T), wytrzymałość na ściskanie CS(10), współczynnik lambda oraz deklarowane zastosowanie produktu.
W korzystnych warunkach gruntowych odpowiednio dobrany EPS fundamentowy może zapewnić trwałą i ekonomiczną izolację. Przy większej ilości wody, wysokich obciążeniach lub szczególnie wymagającym zastosowaniu lepszym rozwiązaniem może okazać się XPS. Najważniejsze, aby materiał odpowiadał warunkom, w których będzie pracował, oraz wymaganiom projektu budynku.
